Doen!

Overlijden van een dierbare7-9 jaarHet overlijden van een gezinslid is recent (< een jaar geleden)Doen!

Ga door je knieën
Elke (hier in haar laatste levensfase) legt uit waarom het zo belangrijk is dat we voor kinderen door de knieën gaan:

Uit: Maar ik ben altijd bij jullie. Een film van David Blitz voor Stichting Kind en Rouw

Troostcadeautje
Geef het kind een troostcadeautje: bijvoorbeeld een knuffel, een zorgenpoppetje (o.a te koop bij de wereldwinkel) of een boekje. Voor boekentips klik hier. U kunt ook een dankbaarheidstreng geven. Op www.in-de-wolken.nl en www.troostgeschenk.nl vindt u meer ideeën voor troostcadeautjes.
U kunt ook een troostdeken maken met de kleding van de overleden persoon, of laat deze maken (via Troostgoed).

Troostdeken gemaakt door het hocketeam van Sophie, ter nagedachtenis aan haar vader Jan-Paul.
Troostdeken gemaakt door het hocketeam van Sophie, ter nagedachtenis aan haar vader Jan-Paul.

Herinneringen vastleggen
Geef een herinneringsboek. Hierin kunnen ze schrijven en tekenen over wat er is gebeurd, ze kunnen er foto’s inplakken en bijvoorbeeld de rouwbrief.
Of maak samen met een kind een herinneringendoos, een ‘schatkist’. Hierin kan het kind samen met de ouder(s) foto’s en andere spulletjes doen die herinneren aan de overledene.
Sophie (14) verloor haar broer Thom toen ze 8 was. Ze vertelt hoe belangrijk haar herinneringen zijn en hoe zij ze bewaart:


Zorg of begeleiding overnemen
Met het wegvallen van hun vader of moeder, valt voor jonge kinderen vaak ook een vast zorg- of begeleidingsmoment weg. Papa ging bijvoorbeeld altijd mee naar voetbal op zaterdag, of het kind kookte eens per week met mama. De overgebleven ouder heeft het vaak enorm druk en kan niet alles alleen. In goed overleg met de ouder(s)/verzorger(s) kunt u wellicht zo’n vast zorg- of begeleidingsmoment tijdelijk of structureel overnemen.

Ouder(s) ontlasten
Als de ene ouder is weggevallen, komt ook in praktische zin alles neer op de andere ouder. En dat naast alle emoties die veel energie kosten. Het kost vaak jaren om het leven weer op de rit te krijgen als je je partner verliest. Door de ouder in praktische zin te ontlasten, heeft hij of zij meer tijd en ruimte om bijvoorbeeld samen met zijn of haar dochter of zoon iets leuks te doen. Die praktische hulp kan bijvoorbeeld zijn: een keer per week eten koken, aanbieden regelmatig de tuin te doen of wekelijks boodschappen te doen.

Spelen met het kind/de kinderen
Onder deze omstandigheden heeft de ouder/hebben de ouders vaak niet de tijd en de ruimte om iets leuks met hun kind te doen. Bied ouder(s) eventueel aan om af en toe iets leuks met het kind te gaan doen.
Sophie (13) verloor haar broer toen ze 8 was. Ze herinnert zich nog dat zij zich de eerste periode erg verloren voelde:


Steeds opnieuw vragen beantwoorden
Er kunnen vragen komen als: "Ziet hij mij nog? Is papa in de hemel ook jarig? Wordt Laura’s haar ook opgegeten onder de grond?" Geef kinderen op zulke vragen eerlijke en duidelijke antwoorden in simpele taal. Als u niet weet wat u kunt antwoorden, kunt u dat gerust eerlijk zeggen: “Dat weet ik niet” of “Wat denk jij?” Veel kinderen hebben zelf al antwoorden bedacht.

Regels en grenzen handhaven
Kinderen hebben behoefte aan grenzen en duidelijke regels. Een kind dat een ingrijpende gebeurtenis heeft meegemaakt, zoals het overlijden van een gezinslid, heeft zo mogelijk nog meer behoefte hieraan. Word niet boos als een kind regels overtreedt, maar leg uit dat bij u thuis die regels gelden.

Ouders wijzen op www.oudersvanjongehelden.nl
Op deze adviessite zijn specifieke informatie en tips te vinden voor ouders van kinderen van zeven tot en met negen jaar die een gezinslid hebben verloren.

Ouders wijzen op www.herinnerdingen.nl
Kinderen kunnen hier (bij voorkeur samen met hun ouders) een monumentje maken voor een dierbare overledene.

Als de overledene kanker had: de ouder(s) wijzen op http://www.kinderkanker.nl/kindersite/ChemoKasperv4.htm
Een prachtig, helder en informatief online boekje.
Het gaat over een kind met kanker, maar is ook heel geschikt om de ziekte kanker en chemotherapie aan kinderen uit te leggen. In het boekje winnen Chemo-Kasper en zijn vrienden het van de kanker., Naar aanleiding van het online-boekjekan worden uitgelegd dat de kanker soms helaas sterker is dan Chemo-Kasper en zijn vrienden.

Agressie in goede banen leiden
Sommige kinderen kunnen hun pijn uiten in agressie en opstandigheid. Dit zijn normale uitingsvormen. Als ze geuit worden op mensen of spullen, dan is het goed om kinderen te leren hun agressie te richten op een bal of bijvoorbeeld een matras.

Vragen stellen
Het is goed om kinderen vragen te stellen om te weten te komen hoe kinderen bepaalde dingen hebben begrepen. Doe dit wel in goed overleg met ouders en vraag hen van tevoren wat zij willen dat u het kind vertelt. Het kunnen vragen zijn over de doodsoorzaak (ziekte bijvoorbeeld), over dood zijn etcetera. Op deze leeftijd kunnen kinderen dingen vaak verkeerd interpreteren en daardoor met verkeerde (en vaak angstige) overtuigingen rondlopen. Bijvoorbeeld dat ze ook dood kunnen gaan als ze uit dezelfde beker drinken waar hun overleden broertje altijd uit dronk.

Uitleggen wat dood zijn betekent
Doe dit alleen als het kind erom vraagt. Vraag van tevoren wel aan de ouders wat zij het kind hebben verteld en sluit daarop aan. Dit om verwarring bij het kind te voorkomen. Een voor kinderen duidelijke uitleg kan zijn: iemand die dood is kan niet meer ademen, niet meer bewegen, niet meer voelen. Een dode hoeft niet meer te eten en te drinken. Iemand die dood is, voelt helemaal koud aan, heeft geen pijn meer en kan ook niet meer horen en zien. Iemand die dood is heeft zijn lijf niet meer nodig. Iemand die dood is, kan nooit meer levend worden. Net zoals een plant of een dier ook dood kan gaan. U kunt dit doen aan de hand van een dode insect en/of een dood blaadje.

Bespreekbaar maken
Maak het verlies en het verdriet bespreekbaar. Stem daarbij wel af op het kind, sluit aan bij waar het mee komt. Het kind geeft vaak signalen waar u op aanhaken. Maar soms is het voor kinderen juist fijn om het er even niet over te hebben als ze ergens anders zijn. Thuis wordt het kind er ook al steeds mee geconfronteerd. Vraag eventueel ook naar hoe hij of zij het verdriet van de ouders ervaart. Hevig verdriet van hun ouders meemaken, kan namelijk heel beangstigend zijn voor kinderen. Leg uit dat het weer over zal gaan. Vaak gaat dit beter al spelend of wandelend. Het kind kan zich vaak ook beter uiten in tekeningen en in spel.
Dring niet aan als het kind op dat moment niet wil praten.

Ontschuldigen
Kinderen voelen zich heel vaak schuldig over de dood van een dierbare. Ze denken dat zij het hadden kunnen voorkomen door iets niet of juist wel te doen. Vertel het kind dat veel kinderen denken dat zij er iets aan kunnen doen dat iemand dood is. Vraag of het kind dat ook wel eens denkt. Vertel dan dat kinderen er nooit iets aan kunnen doen als iemand die belangrijk voor ze was, dood is. Zorg dat het kind over zijn schuldgevoelens kan praten, wimpel ze niet meteen weg. Eva (10) vertelt over haar schuldgevoel:


Zorgen?
Als u de indruk heeft dat het niet goed gaat met een kind en denkt dat begeleiding van een professional bij het verwerkingsproces zinvol kan zijn, aarzel dan niet om uw zorg met ouders te delen. Ouders zien vaak niet hoe hun kind zich buitenshuis gedraagt en zijn blij met uw informatie - zolang deze zonder oordeel is. Als ouders uw zorg delen en begeleiding willen zoeken, kunt u hen wijzen op deze praktijkenzoeker.
Praktijken voor Jonge Helden


Meld je nu aan voor onze nieuwsbrief!

Vind ons leuk op Facebook!
7_9_3.jpg

Tips van Laura (Laura was 6 toen haar vader 9 jaar geleden overleed)

• Zeg niet dat je me snapt als je dat niet doet.
• We zijn niet breekbaar!
• Je moet ze steunen.
• Luister naar ze.
• Je hoeft het er niet altijd over te hebben.
• Doe ook leuke dingen met elkaar.
• Brengt het niet altijd ter sprake, ze denkt er toch wel aan.
• Het verdriet is er altijd, maar het wordt wel minder.
• Als ze huilt, vraag dan gewoon wat er is en doe iets.

Uit: Verder zonder jou - Daan Westerink - Uitgeverij Ten Have