Doen!

Overlijden van een dierbare7-9 jaarHet overlijden van een gezinslid is langer dan 1 jaar geledenDoen!

Herinneringen vastleggen
Geef een herinneringsboek. Hierin kan het kind schrijven en tekenen over wat er is gebeurd, hij of zij kan er foto’s inplakken en bijvoorbeeld de rouwbrief.
Of maak samen met een kind een herinneringendoos, een ‘schatkist’. Hierin kan het kind samen met de ouder(s) foto’s en andere spulletjes doen die herinneren aan de overledene. Vaak beginnen kinderen na een jaar (of langer!) pas met verwerken en kan het bezig zijn met herinneringen heel fijn zijn voor ze.
Sophie (14) verloor haar broer toen ze 8 was. Ze vertelt hoe belangrijk haar herinneringen voor haar zijn en hoe zij ze bewaart:


Wijs het kind en de ouders op www.herinnerdingen.nl
Op deze website kunnen kinderen een monumentje maken voor een overleden dierbare. Door foto's te uploaden van dingen met sterke herinneringen aan de overledene. Bij de foto's kunnen kinderen zelf een tekst inspreken.
De grootste tip van Eva (10):


Troostcadeautje op sterfdag
Geef het kind een troostcadeautje op de sterfdag. Zo laat u het kind weten dat u aan hem of haar denkt, dat u beseft dat het een moeilijke dag is. Een troostcadeautje kan bijvoorbeeld zijn: een knuffeltje, een zorgenpoppetje (Wereldwinkel) of een boekje. Voor boekentips klik hier. U kunt ook een dankbaarheidstreng geven. Of maak een troostdeken van de kleding van de overleden persoon, of laat deze maken (via Troostgoed). Op www.in-de-wolken.nl enwww.troostgeschenk.nl vindt u meer ideeën voor troostcadeautjes.

Troostdeken gemaakt door het hocketeam van Sophie, ter nagedachtenis aan haar vader Jan-Paul.
Troostdeken gemaakt door het hocketeam van Sophie, ter nagedachtenis aan haar vader Jan-Paul.

Zorg of begeleiding overnemen
Met het wegvallen van hun vader of moeder, valt voor jonge kinderen vaak ook een vast zorg- of begeleidingsmoment weg. Papa ging bijvoorbeeld altijd mee naar voetbal op zaterdag of mama bracht de kinderen naar school. De overgebleven ouder heeft het vaak enorm druk en kan niet alles alleen. In goed overleg met de ouder(s)/verzorger(s) kunt u wellicht zo’n vast zorg- of begeleidingsmoment structureel overnemen.

Ouder(s) ontlasten
Als een ouder is weggevallen, komt ook in praktische zin alles neer op de andere ouder. Naast alle emoties die veel energie kosten. Het kost vaak jaren om het leven weer op de rit te krijgen als je je partner of kind verliest. Door de ouder te ontlasten in praktische zin, heeft hij of zij meer tijd en ruimte om bijvoorbeeld met zijn of haar dochtertje of zoontje te spelen of samen iets leuks te doen. Die praktische hulp kan bijvoorbeeld zijn: een keer per week eten koken, aanbieden regelmatig de tuin te doen of wekelijks boodschappen te doen.

Bespreekbaar maken
Maak het verlies en het verdriet bespreekbaar. Wees niet bang om gevoelens op te rakelen, omdat het ‘alweer een jaar of twee of drie jaar is geleden’. Het verlies van een gezinslid verwerken, is een levenslang proces. In elke ontwikkelingsfase komen weer nieuwe gevoelens en gedachten over het verlies boven. Het is fijn voor een kind om te merken dat anderen dat weten.
Bespreek het op een luchtige manier, bijvoorbeeld tijdens het spelen. Vraag ook hoe het kind het verdriet van de ouder(s) ervaart. Hevig verdriet van hun ouders meemaken, kan namelijk heel beangstigend zijn voor kinderen. Leg de kleuter uit dat het echt weer over zal gaan. Vaak gaat dit beter al spelend of wandelend. Het kind kan zich vaak ook beter uiten in tekeningen en in spel.
Dring niet aan als het kind op dat moment niet wil praten.

Ontschuldigen
Kinderen voelen zich heel vaak schuldig over de dood van een dierbare. Ook met terugwerkende kracht. Zo kan een kind denken dat het op het voetbalveld heel stout was en dat daarom destijds zijn vader is overleden Vertel het kind dat veel kinderen denken dat zij er iets aan konden doen dat iemand dood is. Vraag of het kind dat ook wel eens denkt. Vertel dan dat kinderen er nooit iets aan kunnen doen dat iemand die belangrijk voor ze was, dood is. Zorg dat het kind over zijn schuldgevoelens kan praten, wimpel ze niet meteen weg.

Steeds opnieuw vragen beantwoorden
Er kunnen, ook na een of meerdere jaren, vragen komen als: "Zijn mama’s kleren nu ook opgegeten door de wormen? Kan mama in de urn zien hoe hoog ik spring op de trampoline?"
Geef kinderen op zulke vragen eerlijke en duidelijke antwoorden in simpele taal.
Als u niet weet wat u kunt antwoorden, kunt u dat gerust eerlijk zeggen: “Dat weet ik niet” of “Wat denk jij?”. Veel kinderen hebben zelf al antwoorden bedacht.

In de gaten houden
Een of meerdere jaren na het verlies van een gezinslid, kan een kind alsnog heel veel pijn en verdriet gaan ervaren. Met alle gevoelens en gedachten en gedragingen van dien. Dit heet verlate rouw. In feite begint dan pas het rouwproces omdat het zich eerder nog niet veilig genoeg voelde om te rouwen. Of omdat ouders zoveel verdriet hadden dat kinderen onbewust hun verdriet hebben opgeborgen om hun ouders te sparen. Hou dit in de gaten!

Als een ouder is overleden: herinneringen verzamelen
Kinderen verliezen in de loop van de tijd herinneringen aan hun vader of moeder. Dat is een beangstigend gevoel. Daarnaast is het voor hun ontwikkeling belangrijk dat ze weten wie en hoe hun vader of moeder was.
Een document (een boek, een website) vol herinneringen van allerlei mensen die papa of mama goed hebben gekend, is daarom een enorm waardevol bezit. De overgebleven ouder heeft vaak niet de tijd en ruimte om zo’n document samen te stellen. U als direct betrokkene kunt aanbieden om het samenstellen van zo’n document voor uw rekening te nemen.

Ouders wijzen op www.oudersvanjongehelden.nl
Op deze adviessite zijn specifieke informatie en tips te vinden voor ouders van kinderen die een dierbare hebben verloren.

Zorgen?
Als u de indruk heeft dat het niet goed gaat met een kind en denkt dat begeleiding van een professional bij het verwerkingsproces zinvol kan zijn, aarzel dan niet om uw zorg met ouders te delen. Ouders zien vaak niet hoe hun kind zich buitenshuis gedraagt en zijn blij met uw informatie - zolang deze zonder oordeel is. Als ouders uw zorg delen en begeleiding willen zoeken, kunt u hen wijzen op deze praktijkenzoeker.
Praktijken voor Jonge Helden


Meld je nu aan voor onze nieuwsbrief!

Vind ons leuk op Facebook!
7_9_3.jpg
Tips van Natascha (Natascha was 4 jaar oud toen haar zusje overleed)

• Laat merken dat je meeleeft. Al is het een kaartje.
• Kom een langs!
• Zeg nooit: ‘Laat maar weten als je me nodig hebt’. Zorg dat je er bent.
• Zeg maar dat je eigenlijk niet weet wat je zeggen moet. Dat is altijd beter dan niks zeggen.
• Ben je bang om iemand verdrietig te maken en zeg je daarom maar niets? Je kunt ze niet verdrietig maken, dat zijn ze al. Praat er dus wel over.
• Huil eens samen, dat geeft het gevoel dat je het niet alleen hoeft te doen.
• Leef mee en laat merken dat je aan bepaalde dagen denkt, zoals de sterf- en geboortedag.
• Ook na een aantal jaren is het fijn dat er iemand naar vraagt.
• Verdriet slijt, maar blijft.
• Ga eens mee naar het graf.

Tips van Monica (De zus van Monica overleed toen Monica 14 was):

• Praat niet over iemand, praat met iemand.
• Vraag niet alleen: ‘Hoe gaat het met je ouders?’
• Vraag ook: ‘Hoe gaat het met jou?’

Uit: Verder zonder jou - Daan Westerink - Uitgeverij Ten Have