Doen!

Overlijden van een dierbare7-9 jaarHet overlijden van een gezinslid is aanstaandeDoen!

Troostcadeautje geven
Geef het kind een troostcadeautje: bijvoorbeeld een knuffeltje, een zorgenpoppetje (o.a te koop bij de wereldwinkel) of een boekje. Voor boekentips klik hier. Op www.in-de-wolken.nl en www.troostgeschenk.nl vindt u meer ideeën voor troostcadeautjes.
U kunt ook een dagboekje geven waarin de ouder of andere dierbare die gaat overlijden naar het kind kan schrijven in de laatste periode. Dit is naderhand voor kinderen een heel waardevol document.
Ook Elke (overleden in 2005) schreef in de periode voor haar overlijden zo'n dagboekje voor haar dochter. Haar dochter leest eruit voor:


Zorg overnemen van ouders
Door hun eigen verdriet en drukte heeft de ouder/hebben ouders vaak weinig ruimte om alle dagelijkse zorg- en begeleidingstaken te doen. In goed overleg met de ouder(s)/verzorger(s) kunt u wellicht op vaste momenten bepaalde zorgtaken of begeleidingstaken overnemen. Door op vaste dagen te koken bijvoorbeeld. Of door de kinderen ’s ochtend naar school te brengen. Hiermee ontlast u de ouder(s)/verzorger(s) van het kind en bevordert u de ontwikkeling van het kind.

Ouder(s) ontlasten
Door de ouder te ontlasten in praktische zin, heeft hij of zij meer tijd en ruimte om bijvoorbeeld met zijn of haar dochtertje of zoontje te spelen of samen iets leuks te doen. Die praktische hulp kan bijvoorbeeld zijn: een keer per week eten koken, aanbieden regelmatig de tuin te doen of wekelijks boodschappen te doen.

Spelen met het kind/de kinderen
Kinderen kunnen niet lange tijd achter elkaar verdrietig zijn. Het is heel belangrijk dat ze ook dingen doen die ze leuk vinden. Onder deze omstandigheden hebben de ouders niet altijd de tijd en de ruimte om iets leuks met het kind te doen. Bied ouders eventueel aan om af en toe iets leuks met het kind te gaan doen.

Extra liefde en aandacht
Doordat thuis alles anders is, is extra liefde en aandacht van een vertrouwd persoon heel belangrijk.

Bespreekbaar maken
Maak het aanstaande verlies en het verdriet bespreekbaar. Stem daarbij wel af op het kind en sluit aan bij hij of zij mee komt. Het kind geeft vaak signalen waar u op kunt aanhaken. Maar soms is het voor kinderen juist fijn om het er even niet over te hebben als ze ergens anders zijn. Thuis wordt het kind er ook al steeds mee geconfronteerd. Vraag eventueel ook naar hoe het kind het verdriet van de ouders ervaart. Hevig verdriet van hun ouders meemaken, kan namelijk heel beangstigend zijn voor kinderen. Leg het kind uit dat het weer over zal gaan. Vaak gaat dit beter al spelend of wandelend. Een kind kan zich vaak ook beter uiten in tekeningen en in spel.
Dring niet aan als het kind op dat moment niet wil praten.

Angst bespreekbaar maken
Kinderen met een ongeneeslijk ziek gezinslid kunnen veel angst ervaren dat zij ‘het ook krijgen’. Vraag het kind of het daar ook wel eens bang voor is. Leg kinderen uit dat de meeste mensen gewoon groot worden. Eerst zijn ze kind, dan worden ze vader of moeder en later nog opa en oma. Als een kind doodgaat, is dat niet gewoon.

Ontschuldigen
Kinderen voelen zich heel vaak schuldig over de naderende dood van hun ouder of broertje of zusje. Ze denken dat zij de dodelijke ziekte hadden kunnen voorkomen door iets niet of juist wel te doen. Vertel het kind dat veel kinderen denken dat zij er iets aan kunnen doen dat iemand heel erg ziek is. Vraag of het kind dat ook wel eens denkt. Vertel dan dat kinderen er nooit iets aan kunnen doen als iemand die belangrijk voor ze is, heel erg ziek is. Daar kan niemand wat aan doen. Zorg wel dat het kind over zijn schuldgevoelens kan praten en wimpel ze niet meteen weg.

Meedenken over wat u kunt betekenen tijdens de uitvaart
Jonge kinderen kunnen zich vaak niets herinneren van de uitvaart. Beeldmateriaal kan heel waardevol zijn voor deze kinderen. U kunt de ouders de tip geven om iemand opnamen of foto’s te laten maken van de uitvaart. Als dat (te) duur is, kunt u ook meedenken over oplossingen. Zoals geld voor de film vragen in plaats van bloemen of een collecte hiervoor op touw zetten.

Zorg tijdens de uitvaart
Voor ouders en kinderen kan het heel prettig zijn als er iemand aanwezig is die de zorg kan overnemen tijdens de uitvaart. Dit zorgt ervoor dat de ouder zowel fysiek als met zijn of haar gedachten bij de uitvaart kan blijven. In goed overleg met de ouder(s) kunt u desgewenst (een deel van) de zorg voor de kinderen op u nemen tijdens de uitvaart.

Vertel hetzelfde als ouders
Bijvoorbeeld over het aanstaande overlijden. Over de dood en over wat er na de dood is en over de uitvaart. Kinderen kunnen heel directe vragen stellen. Het is belangrijk voor ze dat ze een eerlijk antwoord krijgen. Het is ook belangrijk dat ze een zo consistent mogelijk antwoord krijgen. Van hun ouders en andere voor hen belangrijke personen. Overleg dus tijdig met ouders over wat zij vertellen en sluit daarbij aan.
Een voor kinderen duidelijke uitleg over wat dood is, kan zijn: iemand die dood is, kan niet meer ademen, niet meer bewegen en niet meer voelen. Een dode hoeft niet meer te eten en te drinken. Iemand die dood is, voelt helemaal koud aan, voelt geen pijn meer en kan ook niet meer horen en zien. Iemand die dood is heeft zijn lijf niet meer nodig. Iemand die dood is, kan nooit meer levend worden. Net zoals een plant of een dier ook dood kan gaan.

Steeds opnieuw vragen beantwoorden
Er kunnen vragen komen als: "Als mama dood gaat, kan ze dan nog ademen? Gaat papa morgen dood? Waarom duurt het zolang dat Nina dood gaat?" Geef kinderen op zulke vragen eerlijke en duidelijke antwoorden in simpele taal. Steeds opnieuw.
Als u niet weet wat u kunt antwoorden, kunt u dat gerust eerlijk zeggen: “Dat weet ik niet” of “Wat denk jij?” Veel kinderen hebben zelf al antwoorden bedacht.

Vragen beantwoorden over begraven en cremeren
Kinderen kunnen veel vragen hebben over begraven en cremeren. Vaak durven ze die niet aan hun ouder(s) te stellen omdat ze bang zijn dat ze hen overstuur maken. Ze vragen het dan liever aan iemand anders. U kunt de vraag op dat moment het beste eerlijk beantwoorden in simpele taal. Daarna kunt u met de ouders bespreken dat het kind met deze vragen loopt. Op www.oudersvanjongehelden/.... kunnen ouders suggesties vinden voor hoe ze deze onderwerpen  kunnen bespreken met hun kind(eren).

Regels en grenzen handhaven
Kinderen hebben behoefte aan grenzen en duidelijke regels. Een kind dat te maken heeft met de naderende dood van een gezinslid, heeft zo mogelijk nog meer behoefte hieraan. Word niet boos als een kind regels overtreedt, maar leg uit dat bij u (thuis) die regels gelden.

Ouders wijzen op www.oudersvanjongehelden.nl
Op deze adviessite zijn specifieke informatie en tips te vinden voor ouders van kinderen die een gezinslid gaan verliezen. Ook kunnen ouders online advies vragen aan een deskundige.

Het kind (en de ouders) wijzen op www.voorjongehelden.nl
Op deze site kunnen kinderen vanaf zeven jaar informatie en herkenning vinden. Ook worden in woord en beeld veel vragen van kinderen over begraven en cremeren beantwoord. Er staan veel tips op en kinderen kunnen ook online een vraag stellen aan een deskundige op het gebied van kinderen en rouw.

Als het gezinslid kanker heeft: ouders wijzen op http://www.kinderkanker.nl/kindersite/ChemoKasperv4.htm
Een prachtig, helder en informatief online boekje. 
Dit  gaat over een kind met kanker, maar is ook heel geschikt om de ziekte kanker en chemotherapie aan kinderen uit te leggen. In het boekje winnen Chemo-Kasper en zijn vrienden het van de kanker. Nu bekend is dat de dierbare van het kind niet meer blijft leven, kan naar aanleiding van het online-boekje worden uitgelegd dat de kanker toch sterker was dan Chemo-Kasper en zijn vrienden.
Op de website www.kankerspoken.nl is ook veel informatie te vinden voor ouders en kinderen van tien tot twaalf jaar over kanker.

Agressie in goede banen leiden
Sommige kinderen kunnen hun pijn uiten in agressie en opstandigheid. Dit zijn normale uitingsvormen. Als ze geuit worden op mensen of spullen, dan kunt u het kind leren zijn of haar agressie te richten op een bal of bijvoorbeeld een matras.

Vragen stellen
Het is goed om kinderen vragen te stellen om te weten te komen hoe kinderen bepaalde dingen hebben begrepen. Doe dit wel in goed overleg met ouders en vraag hen van tevoren wat zij willen dat u het kind vertelt. Het kunnen vragen zijn over de ziekte van degene die op sterven ligt, over dood gaan, over medicijnen etcetera. Op deze leeftijd kunnen kinderen dingen vaak verkeerd interpreteren en daardoor met verkeerde (en vaak angstige) overtuigingen rondlopen. Bijvoorbeeld dat ze ook heel erg ziek worden als ze hun doodzieke broertje of zusje aanraken.

Zorgen?
Als u de indruk heeft dat het niet goed gaat met een kind en denkt dat begeleiding van een professional bij het verwerkingsproces zinvol kan zijn, aarzel dan niet om uw zorg met ouders te delen. Ouders zien vaak niet hoe hun kind zich buitenshuis gedraagt en zijn blij met uw informatie - zolang deze zonder oordeel is. Als ouders uw zorg delen en begeleiding willen zoeken, kunt u hen wijzen op deze praktijkenzoeker.
Praktijken voor Jonge Helden


Meld je nu aan voor onze nieuwsbrief!

Vind ons leuk op Facebook!
7_9_3.jpg
Vertel hetzelfde als ouders. Bijvoorbeeld over het aanstaande overlijden. Over de dood en over wat er na de dood is en over de uitvaart.