Doen!

Overlijden van een dierbare7-9 jaarHet overlijden betreft geen gezinslidDoen!

Zorg overnemen
Een dierbare van het kind is meestal ook een dierbare van de ouder(s).
Door hun eigen verdriet en drukte zijn ouders soms tijdelijk minder in staat om alle dagelijkse zorg- en begeleidingstaken te doen. In goed overleg met de ouder(s)/verzorger(s) kunt u wellicht op vaste momenten bepaalde zorgtaken of begeleidingstaken overnemen. Door op vaste dagen te koken bijvoorbeeld. Of door de kinderen ’s ochtend naar school te brengen. Hiermee ontlast u de ouder(s)/verzorger(s) van het kind en bevordert u de ontwikkeling van het kind.

Spelen met het kind/de kinderen
Onder deze omstandigheden hebben de ouders niet altijd de tijd en de ruimte om iets leuks met het kind te doen. Bied ouders eventueel aan om af en toe iets leuks met het kind te gaan doen.

Troostcadeautje
Geef het kind een troostcadeautje, bijvoorbeeld een knuffeltje, een zorgenpoppetje (Wereldwinkel) of een boekje. Voor boekentips klik hier. U kunt ook een dankbaarheidstreng geven. Op www.in-de-wolken.nl en www.troostgeschenk.nl vindt u meer ideeën voor troostcadeautjes.

Herinneringen vastleggen

Geef een herinneringenboek. Hierin kunnen ouders met het kind werken, opschrijven wat het kind erin wil hebben of het kind kan het zelf doen. Later als ze ouder zijn, willen ze dit graag lezen. Ouders of het kind kunnen er ook foto’s en tekeningen inplakken.
Of maak samen met een kind een herinneringendoos, een ‘schatkist’. Hierin kan hij of zij samen met ouders, foto’s en andere spulletjes doen die herinneren aan de overledene.
U kunt ook een troosdeken maken met kleding van de overleden persoon, of laat deze maken (Troostgoed).

Troostdeken gemaakt door het hocketeam van Sophie, ter nagedachtenis aan haar vader Jan-Paul.
Troostdeken gemaakt door het hocketeam van Sophie, ter nagedachtenis aan haar vader Jan-Paul.


Uitleggen wat dood zijn betekent
Doe dit alleen als het kind erom vraagt. Vraag van tevoren wel aan ouders wat zij het kind hebben verteld en sluit daarbij aan. Dit om verwarring bij het kind te voorkomen. Een voor kinderen duidelijke uitleg kan zijn: iemand die dood is, kan niet meer ademen, niet meer bewegen en niet meer voelen. Een dode hoeft niet meer te eten en te drinken. Iemand die dood is voelt helemaal koud aan, heeft geen pijn meer en kan ook niet meer horen en zien. Iemand die dood is, heeft zijn lijf niet meer nodig. Iemand die dood is, kan nooit meer levend worden. Net zoals een plant of een dier ook dood kan gaan. U kunt dit doen aan de hand van een dode insect en/of een dood blaadje.

Bespreekbaar maken
Maak het verlies en het verdriet bespreekbaar. Stem daarbij wel af op het kind en sluit aan bij waar hij of zij mee komt. Het kind geeft vaak signalen waar u op kunt aanhaken. Maar soms is het voor kinderen juist fijn om het er even niet over te hebben als ze ergens anders zijn. Thuis wordt het kind er ook al steeds mee geconfronteerd. Vraag eventueel ook naar hoe het kind het verdriet van de ouders ervaart. Hevig verdriet van hun ouders meemaken, kan namelijk heel beangstigend zijn voor kinderen. Leg uit dat het weer over zal gaan. Vaak gaat dit beter al spelend of wandelend. Het kind kan zich vaak ook beter uiten in tekeningen en in spel. Dring niet aan als het kind op dat moment niet wil praten.

Ontschuldigen
Kinderen voelen zich vaak schuldig over de dood van een dierbare. Ze denken dat zij het hadden kunnen voorkomen door iets niet of juist wel te doen. Vertel het kind dat veel kinderen denken dat zij er iets aan kunnen doen dat iemand dood is. Vraag of het kind dat ook wel eens denkt. Vertel dan dat kinderen er nooit iets aan kunnen doen als iemand die belangrijk voor ze was, dood is. Zorg wel dat het kind over zijn schuldgevoelens kan praten en wimpel ze niet meteen weg.

Steeds opnieuw vragen beantwoorden
Kinderen van deze leeftijd zijn vaak gefascineerd door de biologische details van de dood. Er kunnen vragen komen als: "Hoe komt oma in de hemel, ze kan toch niet meer bewegen? Wat gebeurt er met opa’s bril als hij in de oven gaat?"
Geef kinderen op zulke vragen eerlijke en duidelijke antwoorden in simpele taal. Sluit hierbij zoveel mogelijk aan op wat de ouders vertellen. Als u niet weet wat u kunt antwoorden, dan kunt u dat gerust eerlijk zeggen: “Dat weet ik niet” of “Wat denk jij?” Veel kinderen hebben zelf al antwoorden bedacht.

Angst om zelf dood te gaan, wegnemen
Leg kinderen uit dat de meeste mensen gewoon oud worden. Eerst zijn ze kind, dan worden ze vader of moeder en later nog opa en oma. Als een kind doodgaat, is dat niet gewoon.

Regels en grenzen handhaven
Kinderen hebben behoefte aan grenzen en duidelijke regels. Een kind dat een ingrijpende gebeurtenis heeft meegemaakt, zoals het overlijden van een dierbare, heeft zo mogelijk nog meer behoefte hieraan. Word niet boos als een kind regels overtreedt, maar leg uit dat bij u thuis die regels gelden.

Kinderen wijzen op www.voorjongehelden.nl
Op deze website vinden kinderen veel informatie, herkenning en tips. Ze kunnen ook online vragen stellen aan een deskundige.

Ouders wijzen op www.oudersvanjongehelden.nl
Op deze adviessite zijn specifieke informatie en tips te vinden voor ouders van kinderen die de dierbare hebben verloren. Ouders kunnen online advies vragen aan een deskundige.

Ouders en kinderen wijzen op www.herinnerdingen.nl
Kinderen kunnen hier (bij voorkeur samen met hun ouders) een monumentje maken voor een dierbare overledene.

Als kanker de doodsoorzaak was: ouders wijzen op http://www.kinderkanker.nl/kindersite/ChemoKasperv4.htm
Een prachtig, helder en informatief online boekje. 
Dit gaat over een kind met kanker, maar is ook heel geschikt om de ziekte kanker en chemotherapie aan kinderen uit te leggen. In het boekje winnen Chemo-Kasper en zijn vrienden het van de kanker. Ouders kunnen naar aanleiding van het online-boekje uitleggen dat bij degene die is overleden de kanker helaas toch sterker was dan Chemo-Kasper en zijn vrienden.

Het kind (bij voorkeur via ouders) wijzen op het forum van Stichting Achter de Regenboog
http://www.achterderegenboog.nl/forum/

Agressie in goede banen leiden
Sommige kinderen kunnen hun pijn uiten in agressie en opstandigheid. Dit zijn normale uitingsvormen. Als ze geuit worden op mensen of spullen, dan is het goed om kinderen te leren hun agressie te richten op een bal of bijvoorbeeld een matras.

Vragen stellen
Het is goed om kinderen vragen te stellen om zo te weten te komen hoe kinderen bepaalde dingen hebben begrepen. Over de ziekte van de overledene, over dood zijn, over cremeren etcetera. Op deze leeftijd kunnen kinderen dingen vaak verkeerd interpreteren en daardoor met verkeerde (en vaak angstige) overtuigingen rondlopen. Bijvoorbeeld dat ze ook dood gaan als ze van het bestek van hun dode opa eten.

Zorgen?
Als u de indruk heeft dat het niet goed gaat met een kind en denkt dat begeleiding van een professional bij het verwerkingsproces zinvol kan zijn, aarzel dan niet om uw zorg met ouders te delen. Ouders zien vaak niet hoe hun kind zich buitenshuis gedraagt en zijn blij met uw informatie - zolang deze zonder oordeel is. Als ouders uw zorg delen en begeleiding willen zoeken, kunt u hen wijzen op deze praktijkenzoeker.
Praktijken voor Jonge Helden


Meld je nu aan voor onze nieuwsbrief!

Vind ons leuk op Facebook!
jip.jpg
Jip (11) - haar overgrootoma overleed toen ze 7 was

"Van mijn ouders kreeg ik een knuffel, als troost. En ik mocht van opa iets uitkiezen uit het huis van oma. Ik koos een muziekdoosje, daar ben ik nog steeds heel zuinig op. Ik vond het niet leuk om erover te praten als iemand het vroeg maar als ik het had gezegd was ik wel weer opgelucht".