Doen!

Overlijden van een dierbare4-6 jaarHet overlijden van een gezinslid is recent (< een jaar)Doen!

Ga door je knieën
Elke (hier in haar laatste levensfase) legt uit waarom het zo belangrijk is dat we voor kinderen door de knieën gaan:

Uit: Maar ik blijf altijd bij jullie. Een film van David Blitz voor Stichting Kind en Rouw

Troostcadeautje
Geef het kind een troostcadeautje: bijvoorbeeld een knuffeltje, een zorgenpoppetje (Wereldwinkel), een dankbaarheidstreng of een boekje. Voor boekentips klik hier. Op www.in-de-wolken.nl en www.troostgeschenk.nl vindt u meer ideeën voor troostcadeautjes.

Herinneringen vastleggen
Geef een herinneringsboek (zie boekentips). Hierin kunnen ouders met het kind werken en opschrijven wat het kind erin wil hebben. Zij kunnen er ook aantekeningen in maken van opmerkingen en vragen van het kind. Later alsde kinderen ouder zijn, willen ze dat vaak graag lezen. Ze kunnen er ook foto’s inplakken en tekeningen van het kind.
Of maak samen met een kind een herinneringendoos, een ‘schatkist’. Hierin kan het kind samen met ouder(s) foto’s en andere spulletjes doen die herinneren aan de overledene.
U kunt een troostdeken maken met kleding van de overleden persoon, of laat deze maken bij Troostgoed.
Troostdeken gemaakt door het hocketeam van Sophie, ter nagedachtenis aan haar vader Jan-Paul.
Troostdeken gemaakt door het hocketeam van Sophie, ter nagedachtenis aan haar vader Jan-Paul.


Zorg of begeleiding overnemen
Met het wegvallen van hun vader of moeder, valt voor jonge kinderen vaak ook een vast zorg- of begeleidingsmoment weg. Papa ging bijvoorbeeld altijd mee naar voetbal op zaterdag, of mama bracht de kinderen altijd naar school. De overgebleven ouder heeft het vaak enorm druk en kan niet alles alleen. In goed overleg met de ouder(s)/verzorger(s) kunt u wellicht zo’n vast zorg- of begeleidingsmoment tijdelijk of structureel overnemen.

Ouder(s) ontlasten
Als de ene ouder is weggevallen, komt ook in praktische zin alles neer op de andere ouder. En dat naast alle emoties die veel energie kosten. Het kost vaak jaren om het leven weer op de rit te krijgen als je je partner verliest. Door de ouder in praktische zin te ontlasten, heeft hij of zij meer tijd en ruimte om bijvoorbeeld met zijn of haar dochtertje of zoontje te spelen of samen iets leuks te doen. Die praktische hulp kan bijvoorbeeld zijn: een keer per week eten koken, aanbieden regelmatig de tuin te doen of wekelijks boodschappen te doen.

Spelen met het kind/de kinderen
Onder deze omstandigheden heeft de ouder/hebben de ouders vaak niet de tijd en de ruimte om iets leuks met hun kind te doen. Bied ouder(s) eventueel aan om af en toe iets leuks met de kleuter te gaan doen.

Ouders wijzen op www.oudersvanjongehelden.nl
Op deze adviessite zijn specifieke informatie en tips te vinden voor ouders van kleuters die een gezinslid hebben verloren.

Uitleggen wat dood zijn betekent
Doe dit alleen als het kind erom vraagt. Vraag van tevoren wel aan ouders wat zij het kind hebben verteld en sluit daarop aan. Dit om verwarring bij het kind te voorkomen. Een voor kinderen duidelijke uitleg kan zijn: iemand die dood is kan niet meer ademen, niet meer bewegen, niet meer voelen. Een dode hoeft niet meer te eten en te drinken. Iemand die dood is, voelt helemaal koud aan, heeft geen pijn meer en kan ook niet meer horen en zien. Iemand die dood is heeft zijn lijf niet meer nodig. Iemand die dood is, kan nooit meer levend worden. Net zoals een plant of een dier ook dood kan gaan. U kunt dit doen aan de hand van een dode insect en/of een dood blaadje.

Bespreekbaar maken
Maak het verlies en het verdriet bespreekbaar. Stem daarbij wel af op het kind, sluit aan bij waar het mee komt. De kleuter geeft vaak signalen waar u op aanhaken. Maar soms is het voor kinderen juist fijn om het er even niet over te hebben als ze ergens anders zijn. Thuis wordt het kind er ook al steeds mee geconfronteerd. Vraag eventueel ook naar hoe hij of zij het verdriet van de ouders ervaart. Hevig verdriet van hun ouders meemaken, kan namelijk heel beangstigend zijn voor kinderen. Leg de kleuter uit dat het weer over zal gaan. Vaak gaat dit beter al spelend of wandelend. Het kind kan zich vaak ook beter uiten in tekeningen en in spel.
Dring niet aan als het kind op dat moment niet wil praten.

Ontschuldigen
Kleuters voelen zich heel vaak schuldig over de dood van een dierbare. Ze denken dat zij het hadden kunnen voorkomen door iets niet of juist wel te doen. Vertel het kind dat veel kinderen denken dat zij er iets aan kunnen doen dat iemand dood is. Vraag of het kind dat ook wel eens denkt. Vertel dan dat kinderen er nooit iets aan kunnen doen als iemand die belangrijk voor ze was, dood is. Zorg dat het kind over zijn schuldgevoelens kan praten, wimpel ze niet meteen weg.
Eva (10) verloor haar broertje toen ze 5 was. Ze vertelt dat ze wel eens heeft gedacht dat zij er schuld aan had.


Steeds opnieuw vragen beantwoorden
Er kunnen vragen komen als: "Ziet hij mij nog? Ademt zij nu nog? Wanneer gaat Sarah weer leven?" Geef kleuters op zulke vragen eerlijke en duidelijke antwoorden in simpele taal.
Als u niet weet wat u moet antwoorden dan kunt u dat gerust eerlijk zeggen: “Dat weet ik niet” of “Wat denk jij?”. Veel kinderen hebben zelf al antwoorden bedacht.

Regels en grenzen handhaven
Kleuters hebben behoefte aan grenzen en duidelijke regels. Een kind dat een ingrijpende gebeurtenis heeft meegemaakt, zoals het overlijden van een gezinslid, heeft zo mogelijk nog meer behoefte hieraan. Word niet boos als een kind regels overtreedt, maar leg uit dat bij u thuis die regels gelden.

Als de overledene kanker had, wijs de ouder(s) op http://www.kinderkanker.nl/kindersite/ChemoKasperv4.htm
Dit is een prachtig, helder en informatief online boekje.
Het gaat over een kind met kanker, maar is ook heel geschikt om de ziekte kanker en chemotherapie aan kinderen uit te leggen. In het boekje winnen Chemo-Kasper en zijn vrienden het van de kanker. Naar aanleiding van het online-boekje kan worden uitgelegd dat de kanker soms helaas sterker is dan Chemo-Kasper en zijn vrienden.

Zorgen?
Als u de indruk heeft dat het niet goed gaat met een kind en denkt dat begeleiding van een professional bij het verwerkingsproces zinvol kan zijn, aarzel dan niet om uw zorg met ouders te delen. Ouders zien vaak niet hoe hun kind zich buitenshuis gedraagt en zijn blij met uw informatie - zolang deze zonder oordeel is. Als ouders uw zorg delen en begeleiding willen zoeken, kunt u hen wijzen op deze praktijkenzoeker.
Praktijken voor Jonge Helden


Meld je nu aan voor onze nieuwsbrief!

Vind ons leuk op Facebook!
4_6_.jpg
Kleuters voelen zich heel vaak schuldig over de dood van een dierbare. Ze denken dat zij het hadden kunnen voorkomen door iets niet of juist wel te doen. Vertel dat kinderen er nooit iets aan kunnen doen als iemand die belangrijk voor ze was, dood is.