Doen!

Overlijden van een dierbare10-12 jaarHet overlijden van een gezinslid is langer dan 1 jaar geledenDoen!

Herinneringen vastleggen
Geef het kind een herinneringsboek. Hierin kunnen ze schrijven en tekenen over wat er is gebeurd, ze kunnen er foto’s inplakken en bijvoorbeeld de rouwbrief.
Of maak samen met een kind een herinneringendoos. Hierin kan het kind (samen met de ouder(s) foto’s en andere spulletjes doen die herinneren aan de overledene. Vaak beginnen kinderen na een jaar (of langer) pas met verwerken en kan het bezig zijn met herinneringen heel fijn zijn voor ze.
Sophie (14) verloor haar broer Thom toen ze 8 was. Ze vertelt hoe zij herinneringen bij zich houdt:


Troostcadeautje op sterfdag
Geef het kind een troostcadeautje op de sterfdag. Zo laat u het kind weten dat u aan hem of haar denkt, dat u beseft dat het een moeilijke dag is. Een troostcadeautje kan bijvoorbeeld zijn: een zorgenpoppetje (Wereldwinkel), een dankbaarheidstreng of een boek. Voor boekentips klik hier. U kunt ook een troostdeken maken van de kleding van de overleden persoon of laat deze maken (via Troostgoed.nl). Op www.in-de-wolken.nl en www.troostgeschenk.nl vindt u meer ideeën voor troostcadeautjes.

Troostdeken gemaakt door het hocketeam van Sophie, ter nagedachtenis aan haar vader Jan-Paul.
Troostdeken gemaakt door het hocketeam van Sophie, ter nagedachtenis aan haar vader Jan-Paul.

Ouder(s) ontlasten
Als een ouder is weggevallen, komt ook in praktische zin alles neer op de andere ouder. Naast alle emoties die veel energie kosten. Het kost vaak jaren om het leven weer op de rit te krijgen als je je partner of kind verliest. Door de ouder te ontlasten in praktische zin, heeft hij of zij meer tijd en ruimte om bijvoorbeeld samen met zijn of haar dochter of zoon iets leuks te doen. Die praktische hulp kan bijvoorbeeld zijn: een keer per week eten koken, aanbieden regelmatig de tuin te doen of wekelijks boodschappen te doen.

Bespreekbaar maken
Maak het verlies en het verdriet bespreekbaar. Wees niet bang om gevoelens op te rakelen, omdat het ‘alweer een jaar of twee of drie jaar is geleden’. Gevoelens die er niet zijn, kunnen ook niet worden opgerakeld! Het verlies van een gezinslid verwerken, is een levenslang proces. In elke ontwikkelingsfase komen weer nieuwe gevoelens en gedachten over het verlies boven. Het is fijn voor een kind om te merken dat anderen dat weten.
Bespreek het op een luchtige manier, bijvoorbeeld tijdens het opruimen van de klas na schooltijd. Dring niet aan als het kind op dat moment niet wil praten.

Ontschuldigen
Kinderen voelen zich heel vaak schuldig over de dood van een dierbare. Ook met terugwerkende kracht. Zo kan een kind denken dat hij als kleuter heel stout was en dat daarom destijds zijn vader is overleden. Vertel het kind dat veel kinderen denken dat zij er iets aan kunnen doen dat iemand dood is gegaan. Vraag of het kind dat ook wel eens denkt. Vertel dan dat kinderen er nooit iets aan kunnen doen als iemand die belangrijk voor ze was, dood is. Zorg wel dat het kind over zijn schuldgevoelens kan praten, wimpel ze niet meteen weg.

In de gaten houden
Een of meerdere jaren na het verlies van een gezinslid, kan een kind alsnog heel veel pijn en verdriet gaan ervaren. Met alle gevoelens en gedachten en gedragingen van dien. Dit heet verlate rouw. In feite begint dan pas het rouwproces omdat het zich bijvoorbeeld eerder nog niet veilig genoeg voelde om te rouwen. Of omdat ouders zoveel verdriet hadden dat kinderen onbewust hun verdriet hebben opgeborgen om hun ouders te sparen. Hou dit in de gaten!

Als een ouder is overleden: herinneringen verzamelen
Kinderen verliezen in de loop van de tijd herinneringen aan hun vader of moeder. Dat is een beangstigend gevoel. Daarnaast is het voor hun ontwikkeling belangrijk dat ze weten wie en hoe hun vader of moeder was.
Een document (een boek, een website) vol herinneringen van allerlei mensen die papa of mama goed hebben gekend, is daarom een enorm waardevol bezit. De overgebleven ouder heeft vaak niet de tijd en ruimte om zo’n document samen te stellen. U als direct betrokkene kunt aanbieden om het samenstellen van zo’n document voor uw rekening te nemen.

Ouders wijzen op www.oudersvanjongehelden.nl
Op deze adviessite zijn specifieke informatie en tips te vinden voor ouders van kinderen die een dierbare hebben verloren.

Ouders en/of het kind wijzen op www.herinnerdingen.nl
Kinderen kunnen hier (bij voorkeur samen met hun ouder(s) een monumentje maken voor een dierbare overledene.

Als een gezinslid aan kanker overleed  kind en ouders wijzen op http://player.omroep.nl/?aflID=10890570
Deze aflevering van Het klokhuis gaat over een gezin waar moeder kanker heeft die niet te genezen is. Kinderen (en ook ouders) kunnen hier veel herkenning in vinden.

Zorgen?
Als u de indruk heeft dat het niet goed gaat met een kind en denkt dat begeleiding van een professional bij het verwerkingsproces zinvol kan zijn, aarzel dan niet om uw zorg met ouders te delen. Ouders zien vaak niet hoe hun kind zich buitenshuis gedraagt en zijn blij met uw informatie - zolang deze zonder oordeel is. Als ouders uw zorg delen en begeleiding willen zoeken, kunt u hen wijzen op deze praktijkenzoeker.
Praktijken voor Jonge Helden


Meld je nu aan voor onze nieuwsbrief!

Vind ons leuk op Facebook!
matthijs.jpg
Matthijs (11), verloor zijn vader toen hij 6 was
"Als ik me rot voel, ga ik denken aan dingen die ik graag wil hebben, een nieuwe game of zo, dat helpt".

Tips van Natascha (Natascha was 4 jaar oud toen haar zusje overleed)
• Laat merken dat je meeleeft. Al is het een kaartje
• Kom een langs!
• Zeg nooit: ‘Laat maar weten als je me nodig hebt’. Zorg dat je er bent.
• Zeg maar dat je eigenlijk niet weet wat je zeggen moet. Dat is altijd beter dan niks zeggen.
• Ben je bang om iemand verdrietig te maken en zeg je daarom maar niets? Je kunt ze niet verdrietig maken, dat zijn ze al. Praat er dus wel over.
• Huil eens samen, dat geeft het gevoel dat je het niet alleen hoeft te doen.
• Leef mee en laat merken dat je aan bepaalde dagen denkt, zoals de sterf- en geboortedag.
• Ook na een aantal jaren is het fijn dat er iemand naar vraagt.
• Verdriet slijt, maar blijft.
• Ga eens mee naar het graf.

Uit: Verder zonder jou - Daan Westerink - Uitgeverij Ten Have