Doen!

Overlijden van een dierbare10-12 jaarHet overlijden betreft geen gezinslidDoen!

Zorg overnemen
Een dierbare van het kind is meestal ook een dierbare van de ouders.
Door hun eigen verdriet en drukte zijn ouders soms tijdelijk minder goed in staat om alle dagelijkse zorg- en begeleidingstaken te doen. In goed overleg met de ouder(s)/verzorger(s) kunt u wellicht op vaste momenten bepaalde zorgtaken of begeleidingstaken overnemen. Door op vaste dagen te koken bijvoorbeeld. Of door de kinderen ’s ochtend naar school te brengen. Hiermee ontlast u de ouder(s)/verzorger(s) en bevordert u de ontwikkeling van het kind

Iets leuks doen met het kind/de kinderen
Onder deze omstandigheden hebben de ouders niet altijd de tijd en de ruimte om iets leuks met het kind te doen. Bied ouders aan om af en toe iets leuks met het kind te gaan doen.

Troostcadeautje

Geef het kind een troostcadeautje: bijvoorbeeld een knuffeltje, een zorgenpoppetje (Wereldwinkel), een dankbaarheidstreng of een boekje. Voor boekentips klik hier. U kunt ook een troostdeken maken van de kleding van de overleden persoon, of laat deze maken (via Troostgoed). Op www.in-de-wolken.nl en www.troostgeschenk.nl vindt u meer ideeën voor troostcadeautjes.

Troostdeken gemaakt door het hocketeam van Sophie, ter nagedachtenis aan haar vader Jan-Paul.
Troostdeken gemaakt door het hocketeam van Sophie, ter nagedachtenis aan haar vader Jan-Paul.

Herinneringen vastleggen
Geef een herinneringsboek of maak samen met het kind een herinneringendoos, een ‘schatkist’. Hierin kan hij of zij samen met ouder(s) foto’s en andere spulletjes doen die herinneren aan de overledene.
Of vraag het kind of het zijn leukste herinnering aan de overledene wil tekenen. Bijvoorbeeld in een stripverhaal.

Uitleggen wat dood zijn betekent
Doe dit alleen als het kind erom vraagt. Vraag van tevoren aan de ouders wat zij het kind hebben verteld en sluit daarbij aan. Dit om verwarring bij het kind te voorkomen. Een voor kinderen duidelijke uitleg kan zijn: iemand die dood is kan niet meer ademen, niet meer bewegen, niet meer voelen. Een dode hoeft niet meer te eten en te drinken. Iemand die dood is voelt helemaal koud aan, heeft geen pijn meer en kan ook niet meer horen en zien. Iemand die dood is heeft zijn lijf niet meer nodig. Iemand die dood is, kan nooit meer levend worden.

Bespreekbaar maken
Maak het verlies en het verdriet bespreekbaar. Stem daarbij wel af op het kind en sluit aan bij waar hij of zij zelf mee komt. Het kind geeft vaak signalen waar u op kunt aanhaken. Maar soms is het voor kinderen juist fijn om het er even niet over te hebben als ze ergens anders zijn. Thuis wordt het kind er ook al steeds mee geconfronteerd. Vraag eventueel ook naar hoe het kind het verdriet van de ouders ervaart. Hevig verdriet van hun ouders meemaken kan namelijk heel beangstigend zijn voor kinderen. Leg uit dat het weer over zal gaan. Vaak gaat dit beter al spelend of wandelend. Het kind kan zich vaak ook beter uiten in tekeningen en in spel.
Laat merken dat u beschikbaar bent, maar dring niet aan als het kind op dat moment niet wil praten.

Ontschuldigen
Ook grotere kinderen voelen zich vaak schuldig over de dood van een dierbare. Ze denken dat zij het hadden kunnen voorkomen door iets niet of juist wel te doen. Vertel het kind dat veel kinderen denken dat zij er iets aan kunnen doen dat iemand dood is. Vraag of het kind dat ook wel eens denkt. Vertel dan dat kinderen er nooit iets aan kunnen doen als iemand die belangrijk voor ze was, dood is. Zorg wel dat het kind over zijn schuldgevoelens kan praten en wimpel ze niet meteen weg.

Steeds opnieuw vragen beantwoorden
Kinderen van deze leeftijd zijn vaak gefascineerd door de dood. Ze vinden het eng en reuze interessant tegelijk. Ze kunnen veel vragen stellen. Bijvoorbeeld over hoelang het duurt voordat een lichaam is opgegeten onder de grond. Maar ook: "Wanneer denk je dat ik dood ga?"
Geef kinderen op zulke vragen eerlijke en duidelijke antwoorden. Sluit hierbij zoveel mogelijk aan op wat hun ouders vertellen.Als u niet weet wat u kunt antwoorden, dan kunt u dat gerust eerlijk zeggen: “Dat weet ik niet” of “Wat denk jij?”. Veel kinderen hebben zelf al antwoorden bedacht.

Angst om zelf dood te gaan, wegnemen
Leg kinderen uit dat de meeste mensen gewoon groot worden. Eerst zijn ze kind, dan worden ze vader of moeder en later nog opa en oma. Als een kind doodgaat, is dat niet gewoon.

Regels en grenzen handhaven
Kinderen hebben behoefte aan grenzen en duidelijke regels. Een kind dat een ingrijpende gebeurtenis heeft meegemaakt, zoals het overlijden van een dierbare, heeft zo mogelijk nog meer behoefte hieraan. Word niet boos als een kind regels overtreedt, maar leg uit dat bij u thuis die regels gelden.

Kinderen en ouders wijzen op www.voorjongehelden.nl
Op deze website vinden kinderen veel informatie, herkenning en tips. Ze kunnen ook online vragen stellen aan een deskundige.

Ouders wijzen op www.oudersvanjongehelden.nl
Op deze adviessite zijn specifieke informatie en tips te vinden voor ouders van kinderen die een dierbare hebben verloren. Ouders kunnen online advies vragen aan een deskundige.

Kinderen en ouders wijzen op www.herinnerdingen.nl
Kinderen kunnen hier (bij voorkeur samen met hun ouders) een monumentje maken voor een dierbare overledene.

Het kind (en ouders) wijzen op het forum van Stichting Achter de Regenboog
http://www.achterderegenboog.nl/forum/

Als een dierbare kanker had: ouders en kind wijzen op http://player.omroep.nl/?aflID=10890570
Een aflevering van Het klokhuis die gaat over een gezin waar moeder kanker heeft die niet te genezen is. Kinderen (en ook ouders) kunnen hier veel herkenning in vinden.

Agressie in goede banen leiden
Sommige kinderen kunnen hun pijn uiten in agressie en opstandigheid. Dit is ‘normaal’. Als ze geuit worden op mensen of spullen. dan is het goed om kinderen aan te leren hun agressie te richten op een bal of bijvoorbeeld een matras.

Zorgen?
Als u de indruk heeft dat het niet goed gaat met een kind en denkt dat begeleiding van een professional bij het verwerkingsproces zinvol kan zijn, aarzel dan niet om uw zorg met ouders te delen. Ouders zien vaak niet hoe hun kind zich buitenshuis gedraagt en zijn blij met uw informatie - zolang deze zonder oordeel is. Als ouders uw zorg delen en begeleiding willen zoeken, kunt u hen wijzen op deze praktijkenzoeker.
Praktijken voor Jonge Helden


Meld je nu aan voor onze nieuwsbrief!

Vind ons leuk op Facebook!
brechtje.jpg
Brechtje (11) - haar opa overleed toen ze 5 was, haar oma overleed toen ze 7 was:

"Mijn oom en tante wonen in het huis van mijn overleden opa en oma. We vieren daar altijd Kerstmis. We hebben het niet over ze maar het is wel in hun huis. Dat vind ik wel fijn".